Dlaczego w Łupawie pojawili się archeolodzy?

 

O istnieniu w okolicach Łupawy neolitycznych grobowców archeolodzy niemieccy wiedzieli już w XIX wieku. Nie prowadzono wówczas prac wykopaliskowych, a jedynie dokonano ich inwentaryzacji i ogólnego opisu.  Tuż przed wybuchem II wojny światowej w marcu 1938 roku na polach położonych na południe od wsi Poganice,  w trakcie badań powierzchniowych prowadzonych przez O. Jakoba i D. Witta, odkryto rozległą osadę ludności kultury pucharów lejkowatych znanej w literaturze jako Poganice - stanowisko 4. Wybuch wojny uniemożliwił prowadzenie jakichkolwiek prac archeologicznych.

 

Scharakteryzować   człowieka w okresie neolitu jest bardzo trudno ,

gdyż niektóre dziedziny życia nie pozostawiają żadnych śladów materialnych.

Nigdy nie dowiemy się jakim językiem mówili, jakie piosenki śpiewali, jakie tańce lubili,

jak się modlili, w  "Co" wierzyli, jak  wyglądały ubrania.

Oto pytania na które są odpowiedzi  pełne i szczątkowe .

 

 

Mapa stanowisk wykopaliskowych w okolicach Łupawy.

Mapa wykopalisk w Łupawie

 

Skarby neolityczne z Łupawy.

Żarno                                                                                Ceramika

 

  Grociki krzemienne                                     Ceramika

 

 

 

 

 

 Megality - grobowce, konstrukcie kamienne wzniesione w okresie neolitu

( będącą najmłodszą fazą epoki kamienia) 5200 - 1500 p.n.e.

 

Cechą charakterystyczną Łupawskich megalitów jest ich kształt,

 przypominający zbliżony do prostokąta, silnie wydłużony trapez.

 Długość waha się od 9 do 56 m, przy średnicy

wynoszącej 24,2 m. Grobowce w obrębie cmentarzyska były

zazwyczaj chaotycznie. Taki układ tłumaczy się zamiarem wykorzystania

każdego wolnego skrawka terenu, na ograniczonych przestrzennie

 odcinkach taras sandrowych doliny Łupawy lub poszukiwaniem najlepszego

 miejsca na budowę grobowca. Do wznoszenia grobowców wykorzystywano

duże ilości kamienia pochodzenia eratycznego. ( głaz narzutowy, błąkający się )

 Z największych głazów, o wysokości dochodzącej niekiedy

do 1,8 m budowano podstawy megalitów. Ludność grupy łupawskiej

 wznoszenie megalitów

rozpoczynała zapewne od zgromadzenia wystarczającej ilości kamienia. 

Część z nich musiała zostać przetransportowana z daleka, co nie było łatwe,

 zarówno ze względu na wagę pojedynczych głazów jak i skromne możliwości

 techniczne neolitycznych budowniczych ( nie było dżwigów,

samochodów ciężarowych ). Następnie na odpowiednio przygotowanym 

terenie ustawiano kamienną obstawę . Głazy starannie dopasowywano

 jeden do drugiego, gładszą stroną ( niekiedy celowo wyrównywaną)

 na zewnątrz. W ten sposób powstawała równa ściana,

 lekko pochylona do środka, o wysokości nie

jednego metra. w razie konieczności luki pomiędzy głazami

uszczelniano małymi otoczakami. Stabilność ścian grobowca

wkładając pod głazy o spiczastych podstawach specjalne

 podkładki. Stosowano je również w celu podwyższenia

zbyt niskiego kamienia obstawy. Zbyt wysokie kamienie

 wkopywano głębiej w podłoże. Kamienny bruk z niewielkich

kamieni w części czołowej grobowca dodatkowo zabezpieczał

od zewnątrz obstawy przed rozsuwaniem się pod

nasypu i podmywaniem przez wodę. Kolejnym etapem budowy

 było wypełnienie wnętrza grobowca nasypem kamiennym

złożonym z różnych wielkości otoczaków, a niekiedy

zniszczonymi narzędziami kamiennymi . Bruk układano zwykle

 bardziej staranie w części czołowej, oraz przykrywano

 nasypem ziemnym. Szacuje się ,że wysokość grobowców

mogła osiągnąć prawie 3 m w partii czołowej a w

wierzchołku ok. 1,5 m wysokości. Z reguły każdy grobowiec

 przeznaczony był tylko dla jednej osoby. Szczątki ludzkie

 umieszczano w specjalnie wyodrębnionych za pomocą

większych głazów  częściach grobowca,  w grobach

skrzynkowych lub prostokątnych jamach grobowych. 

Ludność grupy łupawskiej praktykowała obrządek

ciałopalny, co było w owym czasie  wyjątkiem  na terenie

 

 ziem polskich. W czasie prowadzenia prac archeologicznych

 w obrębie grobowców i w grobowcach znajdowano

 fragmenty naczyń, przepalone kości zwierzęce, krzemienie,

 topór lub siekierę kamienną. Absolutnie unikalnym

znaleziskiem są dwa, niemal identyczne wielkie paciory bursztynowe.

 

Krążki bursztynowe /Topor i siekiery

Wybór miejsca na założenie cmentarzyska był decyzją o

strategicznym znaczeniu dla mieszkańców mikroregionu

łupawskiego . Umieszczano je głownie na wyższych terasach

doliny rzeki Łupawy , a także w specyficznych miejscach w

strefie poza dolinami , rzadziej  natomiast na krawędziach dużych dolin .

 

Świadomość tego, że rozprzestrzenienie grobowców

megalitycznych może być odbiciem organizacji struktury

 osadniczej ludności kultury pucharów lejkowatych jest już

powszechne . Obiekty te są również bardzo często

traktowane jako symbol praw grupy ludzkiej do

 wykorzystywania gospodarczego pewnego terenu . 

W mikroregionie łupawskim stwierdzono istnienie jednej

rozległej, zamieszkanej przez setki lat osady. Centrum

mikroregionu stanowiła  (  ok. 116 km2 ) osada w Poganicach 

 oraz pierścień megalitów otaczających  obszar użytkowany

 gospodarczo przez tę osadę. Oprócz tego istniały jeszcze

 trzy dalsze terytoria eksploatowane przez niewielkie

( ok. 527 km2)  osady w Głuszynie ,   Karwnie i hipotetycznie

 w Damnie/Łojewie. Wszystkie one zamieszkane były przez

 tę samą grupę ludzi. Plemiona kultury pucharów lejkowatych

były najstarszą na Pomorzu Środkowym ludem rolniczym. 

Głównym zajęciem tej ludności, poza bieżącymi pracami

 w gospodarstwie domowym, była uprawa leżących nieopodal

ogródków , wypasem kóz , owiec oraz bydła mlecznego ,

 uprawą żyta i pszenicy , zbieractwem runa leśnego ,

żołędzi ,orzechów laskowych. W tamtych czasach

budowano domy  drewniane słupowe, wolno stojące,

 jednoizbowe,na planie prostokąta o długości do dwunastu

metrów o wysokości - brak danych ,

czy były okna - brak danych,

były drzwi, prawdopodobnie był gliniany piec. 

Dom służył dla jednej rodziny wielopokoleniowej.

Keramik: 14,3 kBKeramik: 9,7 kB

Puchary lejkowate

 

Nieckowe żarno

Dom ludzi neolitu

Neolit Neolit

Groty Topór  kamienny

 

 

Żródło                                                                                                                                                                                                         1. " http: // www. staff.amu.edu.pl                                                                                                                                                  2.  wikipedia                                                                                                                                                                                     3. muzeum archeologiczne w Krakowie                                                                                                                                               4. wiw.pl/historia/

C.D.N.

Napoleon Bonaparte

Czy Napoleon był w Łupawie ?

 

Czy odpoczywał pod 450-letnim dębem noszącym dziś jego imię?
Czy w latach 1806-1807 między Nożynkiem a Łupawą przebywali francuscy żołnierze?

Napoleon w Łupawie, prawda czy fikcja?

Z analizy sił, jakie przeszły przez rejon wokół Łupawy wynika, że mogły to być jednostki organizacyjnie zwarte. Porównanie tych sił z etatami jednostek francuskich nasuwa wniosek, że od 4 kwietnia 1812 r. w okolicach Łupawy znajdowała się dywizja piechoty. W kwietniu tr. w Łupawie zatrzymał się pułk piechoty ( etat: 3800 żołnierzy, 100 oficerów) itd.

Znane są miejsca pobytu Napoleona na ziemiach polskich w latach 1806-1807, 1812-1813. Niestety nie ma wśród nich Łupawy. Najbliżej Napoleon przebywał w Gdańsku. W 1807 r. podczas oblężenia miasta dwukrotnie lustrował działania oblężnicze a po jego zdobyciu przyjechał do Gdańska 31 maja 1807 r z Kamieńca. Następny dzień tj 1 czerwca miał całkowicie wypełniony a noc 2 czerwca spędził już w Malborku. 3 czerwca powrócił do Kamieńca. W 1812 r. w drodze na wojnę z Rosją , z Poznania pojechał do Malborka gdzie był 6 czerwca, 7 czerwca wyjechał z Tczewa do Gdańska, 8 czerwca inspekcjonował gdańskie fortyfikacje, 9 czerwca uczestniczył w całodziennej rewii wojskowej, 11 czerwca wyjechał do Malborka gdzie nocował na zamku.12 czerwca przez Elbląg dotarł do Królewca…
Czy podczas tych wizyt mógł wizytować wojska pod Łupawą ? Teoretycznie tak. Jednak nie w 1807 r. gdyż na zachód od Gdańska było jeszcze niebezpiecznie, Grasowała pruska partyzantka a i żołnierzy napoleońskich było zbyt mało dla zapewnienia cesarzowi pełnego bezpieczeństwa. Wcześniejszy przypadek gen. Victora, którego porwali choszczeńscy mieszczanie był doskonałą nauczką ostrożności. Możliwość napoleońskiej wizyty w Łupawie istniała w 1812 roku ale była to możliwość tylko teoretyczna. Odległość między Gdańskiem a Łupawą przy dzisiejszych skrótach wynosi ok. 90 km. Czy po to aby przeprowadzić inspekcję jednostki zbliżonej do pułku i to z dala od planowanych zasadniczych działań opłacało się cesarzowi jechać taki kawał karetą?

Przedwojenny film, na którym przedstawione jest życie mieszkańców Łupawy, stare zabudowania, życie ówczesnych mieszkańców wsi.

http://www.youtube.com/watch?v=A7rM9cnME84